English [en]   ??????? [ar]   català [ca]   Deutsch [de]   espa?ol [es]   fran?ais [fr]   ????? [he]   hrvatski [hr]   italiano [it]   日本語 [ja]   ??? [ko]   Nederlands [nl]   polski [pl]   português do Brasil [pt-br]   русский [ru]   Shqip [sq]   српски [sr]   Türk?e [tr]   укра?нська [uk]   簡體中文 [zh-cn]  

Bu, orijinali ?ngilizce olan bir sayfan?n ?evirisidir.

GNU/Linux SSS, yazan Richard Stallman

Bu konu hakk?nda daha fazla bilgi edinmek istiyorsan?z, Linux ve GNU Projesi, Neden GNU/Linux? ve GNU'yu Hi? Duymam?? GNU Kullan?c?lar? ba?l?kl? yaz?lar?m?z? da okuyabilirsiniz.

?nsanlar, pek ?ok kimsenin “Linux” olarak adland?rd??? sistem i?in, GNU/Linux ad?n? kulland???m?z? ve bu ad?n kullan?lmas?n? ?nerdi?imizi g?rdüklerinde pek ?ok soru sorabiliyorlar. ??te yayg?n sorular ve yan?tlar?m?z.

Neden kulland???m?z sistemi Linux olarak de?il de GNU/Linux olarak adland?r?yorsunuz? (#why)
?ekirdek olarak Linux'u esas alan bir ?ok i?letim sistemi da??t?m?, temel olarak GNU i?letim sisteminin de?i?tirilmi? sürümleridir. Biz GNU'yu geli?tirmeye, Linus Torvalds'?n ?ekirde?i yazmaya ba?lamas?ndan y?llar ?nce, 1984 y?l?nda ba?lad?k. Hedefimiz bütünüyle ?zgür bir i?letim sistemi geli?tirmekti. Tabii ki, bütün par?alar? kendimiz geli?tirmedik, ama geli?tirilmesine ?ncülük ettik. Ana bile?enlerin ?o?unu geli?tirmek suretiyle, bütün sisteme tek tarafl? en büyük katk?y? biz sa?lad?k. Ayr?ca temel bak?? a??s? da bize aitti.

Adil olmak a??s?ndan, en az?ndan bizden de e?it derecede bahsedilmeli.

Daha fazla a??klama i?in Linux ve GNU Sistemi ve GNU'yu Hi? Duymam?? GNU Kullan?c?lar?; tarih i?in de GNU Projesi sayfalar?na bak?n?z.

Peki ad neden ?nemli? (#whycare)
Linux'un (yani ?ekirde?in) geli?tiricileri, ?zgür yaz?l?m toplulu?una katk?da bulunsa da, ?o?u ?zgürlü?ü umursam?yor bile. Bütün sistemin Linux oldu?unu dü?ünen insanlar yan?lg?ya dü?üp bu geli?tiricilere ger?ekte toplulu?umuzun tarihinde oynamad?klar? bir rol atfetmeye meylediyorlar. Sonu?ta da bu geli?tiricilerin g?rü?lerine haddinden fazla itibar ediyorlar.

Sistemi GNU/Linux olarak adland?rmak, toplulu?umuzu in?a etmede, sahip oldu?umuz idealizmin oynad??? rolün hakk?n? verir ve bu ideallerin pratik ?neminin insanlar taraf?ndan kavranmas?na yard?mc? olur.

GNU ve Linux aras?ndaki ger?ek ili?ki nedir? (#what)
GNU i?letim sistemi ve Linux ?ekirde?i, tamamlay?c? i?ler yapan ayr? yaz?l?m projeleridir. Genellikle bir GNU/Linux da??t?m?nda paketlenir ve birlikte kullan?l?r.
Nas?l oldu da ?o?u kimse sistemi “Linux” olarak adland?rmay? ye?ledi? (#howerror)
Sistemin “Linux” olarak adland?r?lmas?, mu?lakl???n düzeltici bilgiye k?yasla daha h?zl? yay?lmas?na bir ?rnektir.

Linux s?zünü GNU sistemini de i?erecek ?ekilde kullanan insanlar yapt?klar?n?n neye mal oldu?unun fark?nda de?illerdi. Dikkatlerini, sistemin Linux taraf?na yo?unla?t?rd?lar ve bu bile?imin büyük k?sm?n?n asl?nda GNU oldu?unu fark etmediler. Verdikleri isim ellerindeki sistemi tarif etmeye uygun olmad??? halde, sistemi “Linux” olarak adland?rmaya ba?lad?lar. Sorunun mahiyetini kavramam?z ve insanlardan bu al??kanl?klar?n? de?i?tirmelerini istemeye ba?lamam?z birka? y?l?m?z? ald?. O zamana kadar da bu karga?a iyiden iyiye yay?lm??t?.

Sistemi “Linux” olarak adland?ran ?o?u kimse, bunun neden do?ru bir ?ey olmad???n? hi? duymam??t?r. Onlar ba?kalar?n?n bu ismi kulland???n? g?rmü?ler, bunun da do?ru oldu?unu varsaym??lar. “Linux” ad?, ayn? zamanda sistemin k?kenine ili?kin de yanl?? bir intiba yay?yor, ?ünkü insanlar sistemin ge?mi?inin bu ada uygun oldu?unu zannediyor. ?rne?in, bu insanlar sistemin geli?iminin 1991'de Linus Torvalds taraf?ndan ba?lat?ld???na inan?yorlar. Bu yanl?? intiba, sistemin “Linux” olarak adland?r?lmas? gerekti?i dü?üncesini de peki?tiriyor.

Bu dosyadaki sorular?n ?o?u, insanlar?n al??k?n olduklar? ad? kullanmalar?n? hakl? ??karma giri?imlerine i?aret eder.

“Linux” yerine her zaman “GNU/Linux”u mu kullanmal?y?z? (#always)
Her zaman de?il, yaln?zca bütün sistemden s?z ederken. E?er ?zellikle ?ekirdekten s?z ediyorsan?z, geli?tiricisinin se?ti?i “Linux” ad?n? kullanabilirsiniz.

?nsanlar bütün sistemi “Linux” olarak adland?rd???nda, sonu? olarak bütün bir sisteme ?ekirdek ile ayn? ad? vermi? oluyorlar. Bu, bir?ok karma??kl??a neden olmaktad?r, ?ünkü b?yle bir kullan?mda, biri bir ?ey s?yledi?inde, ?ekirdekten mi yoksa tüm sistemden mi bahsedildi?ini yaln?zca uzmanlar anlayabilir. Tüm sistemi “GNU/Linux”, ?ekirde?i de “Linux” olarak adland?rarak, anlam karma?as?n? ?nlemi? olursunuz.

E?er GNU diye bir ?ey olmasayd? Linux yine ayn? ba?ar?y? yakalayabilir miydi? (#linuxalone)
Bahsetti?iniz alternatif dünyada, GNU/Linux tarz? bir ?ey var olmayaca?? gibi, herhalde ?zgür bir i?letim sistemi de olmazd?. 1980'lerde GNU Projesi ve (sonras?nda) Berkeley CSRG haricinde hi? kimse ?zgür bir i?letim sistemi geli?tirmeye kalk??mad?. (ki Berkeley CSRG'yi kodlar?n? ?zgürle?tirmeye davet eden de ?zel olarak GNU Projesi olmu?tur).

Linus Torvalds, 1990 y?l?nda Finlandiya'da GNU hakk?ndaki bir konu?madan k?smen etkilenmi?ti. Linus Torvalds bu etki olmadan da belki Unix benzeri bir ?ekirdek yazabilirdi, ama muhtemelen bu ?zgür bir yaz?l?m olmazd?. Linux, 1992 y?l?nda Linus onu GNU GPL alt?nda yeniden yay?mlay?nca ?zgür hale geldi. (0.12 versiyonunun sürüm notlar?na bak?n?z.)

Torvalds, Linux'u ba?ka bir ?zgür yaz?l?m lisans? alt?nda yay?mlam?? olsayd? bile, yaln?z ba??na ?zgür bir ?ekirdek, dünya i?in ?ok da fazla bir anlam ifade etmeyecekti. Linux'un anlaml?l???, tamamen ?zgür bir i?letim sistemi olan GNU/Linux gibi daha geni? bir ?at?yla bütünle?mesinden ileri gelmektedir.

Toplulu?u b?yle bir istekle b?lmeseniz topluluk i?in daha iyi olmaz m?yd?? (#divide)
?nsanlardan “GNU/Linux” demelerini istemekle onlar? b?lmü? olmuyoruz. Biz insanlardan, GNU Projesinin, GNU i?letim sistemindeki eme?ini takdir etmesini istiyoruz. Bu herhangi bir kimseyi ele?tirmek veya d??lamak demek de?ildir.

Fakat, bizim b?yle dememizden ho?lanmayan insanlar var. B?yle dedi?imizde bazen bu insanlardan ald???m?z kar??l?k itilip kak?lmak oluyor. Baz? hallerde o kadar kabala??yorlar ki, acaba bizi kasten sindirip susturmaya m? ?al???yorlar diye merak ediyor insan. Bu tav?r bizi susturamaz, ama toplulu?u b?lebilir. Dolay?s?yla umar?z onlar? tav?rlar?ndan vazge?meye ikna edebilirsiniz.

Fakat bu, toplulu?umuzdaki b?lünme a??s?ndan ikincil bir nedendir. Topluluktaki en büyük b?lünme; ?zgür yaz?l?m?, toplumsal ve etik bir konu olarak de?erlendirip sahipli yaz?l?mlar? toplumsal bir sorun olarak g?renler ile (?zgür yaz?l?m hareketinin destek?ileri), yaln?zca pratik yararlardan s?z edip ?zgür yaz?l?m? yaln?zca verimli bir geli?tirme modeli olarak sunanlar (a??k kaynak hareketi) aras?ndad?r.

Bu dü?ünce ayr?l??? s?rf bir ad sorunu de?il, temel de?erlerin birbirinden farkl? olmas? sorunudur. Bu dü?ünce ayr?l???n? g?rüp, bunun hakk?nda kafa yormak topluluk i?in ?nemlidir. “?zgür yaz?l?m” ve “a??k kaynak” bu iki bak?? a??s?n?n pankart?d?r. Bkz. A??k Kaynak, ?zgür Yaz?l?m Ruhunu Neden Iskal?yor?.

GNU Projesi'nin toplulu?umuz i?indeki rolüne insanlarca g?sterilen ilgi düzeyi ile de?erler üzerindeki bu dü?ünce ayr?l??? aras?nda k?smi bir paralellik vard?r. ?zgürlü?e de?er veren insanlar, sistemi daha ?ok “GNU/Linux” olarak adland?r?yorlar ve sistemi “GNU/Linux” olarak ??renmi? insanlar, ?zgürlük ve topluluk hakk?ndaki felsefi savlar?m?za daha ?ok ilgi g?steriyorlar (Sistem i?in se?ilen ad?n toplum a??s?ndan ger?ekten de bir farkl?l?k g?stergesi olmas?n?n nedeni de budur). Fakat, herkes sistemin ger?ek k?kenini ve do?ru ismini bilse bile bu fikir ayr?l??? var olacakt?r, ?ünkü sorun ger?ekten büyük. Bu fikir ayr?l??? ancak ve ancak ?zgürlü?e de?er veren bizler herkesi ikna edebilirsek (ki pek kolay olmayacakt?r) ya da tamamen bozguna u?rarsak (b?yle olmamas?n? ümit edelim) ortadan kalkacakt?r.

GNU Projesi; bir bireyin sistemlere kendi se?ece?i herhangi bir ismi verebilme konusunda ifade ?zgürlü?ünü desteklemiyor mu? (#freespeech)
Elbette, i?letim sistemini diledi?iniz ?ekilde adland?rmak konusunda ifade ?zgürlü?ünüzün oldu?una inan?yoruz. Biz, insanlardan sistemi GNU/Linux olarak adland?rmalar?n?; GNU Projesi'ne adil davran?lmas?n? sa?lamak, GNU’nun dayand??? ?zgürlük de?erlerini yaymak ve sistemi var edenin o ?zgürlük de?erleri oldu?undan ba?kalar?n? haberdar etmek i?in istiyoruz.
Herkes GNU'nun sistemi geli?tirmedeki rolünü bildi?inden isimdeki “GNU/” s?ylemeden ge?ilmiyor mu? (#everyoneknows)
Deneyimlerimize g?re, sistemin kullan?c?lar? ve genel olarak bilgisayar kullanan insanlar, GNU sistemi hakk?nda ?o?unlukla hi?bir ?ey bilmiyor. Sistem hakk?ndaki bir?ok makale de “GNU” ad?ndan ya da GNU'nun dayand??? ideallerden s?z etmiyor. GNU'yu Hi? Duymam?? GNU Kullan?c?lar? makalesinde bu durum ayr?nt?l? olarak a??klanmaktad?r.

Bunu s?yleyen insanlar muhtemelen, bütün bilgisayar kurtlar?n? (geek) kendisi gibi zanneden bilgisayar kurtlar?d?r. Genellikle bilgisayar kurtlar? GNU hakk?nda bir ?eyler bilir, ama bunlar?n ?o?u GNU'nun ne oldu?u hakk?nda tamamen yanl?? fikirlere sahiptir. ?rne?in ?o?u, GNU'yu bir “ara?lar” bütünü veya ara? geli?tirmeye yarayan bir proje zanneder.

Bu soruda kullan?lan ifadeler, bilindik ?ekilde, yayg?n bir yanl?? anlamaya i?aret etmektedir. Bir ?eyi geli?tirmede “GNU'nun rolü”'nden s?z etti?inizde GNU'nun bir grup insan oldu?unu varsay?yorsunuz. Ama GNU bir i?letim sistemidir. Bu veya ba?ka bir faaliyette GNU'nun de?il, ama GNU Projesi'nin rolünden s?z etmek mant?kl? olabilir.

GNU'nun bu sistemdeki rolünü bildi?ime g?re, hangi ismi kulland???m?n ne ?nemi var? (#everyoneknows2)
E?er kulland???n?z kelimeler bilginizi yans?tm?yorsa, ba?kalar?na da ??retemezsiniz. GNU/Linux sistemini duymu? olan ?o?u kimse, sistemin “Linux” oldu?unu, bunun Linus Torvalds taraf?ndan ortaya ??kar?ld???n? ve bu sistemin “a??k kaynakl?” olarak tasarland???n? zannediyorlar. E?er do?rusunu onlara siz s?ylemezseniz kim s?yleyecek?
“GNU/Linux”u “Linux” olarak k?saltmak, “Microsoft Windows”u “Windows” olarak k?saltmak gibi de?il midir? (#windows)
S?k kullan?lan bir ad? k?saltmak, e?er k?saltma yan?lt?c? de?ilse, kullan??l?d?r.

Geli?mi? ülkelerde, insanlar?n ?o?u “Windows”un Microsoft taraf?ndan yap?lm?? bir sistem oldu?unu biliyor, bu yüzden “Microsoft Windows”u “Windows” olarak k?saltmak, kimseyi sistemin yap?s? ve k?keni hakk?nda yan?lg?ya dü?ürmez. “GNU/Linux”u “Linux” olarak k?saltmak ise, sistemin nereden geldi?i konusunda yanl?? bir fikir verir.

Esas?nda sorunun kendisi de yan?lt?c?, ?ünkü GNU ve Microsoft ayn? ?eyler de?ildir. Microsoft bir ?irket, GNU ise bir i?letim sistemidir.

GNU, Linux i?inde yer alan bir dizi programlama arac? de?il midir? (#tools)
Linux'un ba?l? ba??na bir i?letim sistemi oldu?unu dü?ünen insanlar, GNU hakk?nda bir ?eyler duyduklar?nda, genellikle GNU'nun ne oldu?u ile ilgili yanl?? fikirlere kap?l?yorlar. Baz? programlama ara?lar?m?z tek ba?lar?na popüler olduklar?ndan, insanlar GNU'nun bir programlar bütünü oldu?unu (ki buna ?o?unlukla “programlama ara?lar?” diyorlar) zannedebiliyor. “GNU”nun bir i?letim sistemi ad? oldu?u dü?üncesini, “Linux” olarak etiketlendirilmi? bir i?letim sistemi i?inde kavramsal bir yap?ya oturtmak zordur.

GNU Projesi, ismini GNU i?letim sisteminden alm??t?r. Yani GNU Projesi, GNU sistemini geli?tirmek i?in kullan?lan projedir. (Bkz. 1983 tarihli ilk duyuru.)

GCC, GNU Emacs, GAS, GLIBC, BASH, vs. programlar? geli?tirdik, ?ünkü GNU i?letim sistemi i?in bunlara gereksinimimiz vard?. GNU Derleyici Seti GCC; GNU i?letim sistemi i?in yazd???m?z bir derleyicidir. Bizler, yani GNU Projesi'nde ?al??an pek ?ok insan, GNU sistemi i?in Ghostscript, GNUCash, GNU Chess ve GNOME'yi de geli?tirdik.

Bir i?letim sistemi ile bir ?ekirdek aras?ndaki fark nedir? (#osvskernel)
Bizim kavram? kullan?? ?eklimize g?re bir i?letim sistemi, geni? ?apl? pek ?ok i?in yap?labilmesi amac?yla bilgisayar? kullanabilmeyi sa?layan programlar bütünüdür. Genel ama?l? bir i?letim sisteminin eksiksiz olabilmesi i?in, bu sistemin bir?ok kullan?c?n?n yapmay? isteyebilece?i bütün i?leri kotarabilmesi gerekir.

?ekirdek, i?letim sistemi i?erisindeki programlardan biridir (makinenin kaynaklar?n?, ?al??an di?er programlara tahsis eden bir program). ?ekirdek, ayn? zamanda ?teki programlar? ba?latma ve durdurma i?ini de yürütür.

??leri daha da kar??t?racak ?ekilde, baz? insanlar, “?ekirde?i” kast ederek “i?letim sistemi” terimini kullan?rlar. Terimin bu iki anlamda kullan?m?n?n ge?mi?i ?ok eskiye gider. “??letim sistemi”nin “?ekirde?i” kast edecek ?ekilde kullan?ld???n? ta 80'lerde yay?mlanm??, sistem tasar?m?na ili?kin baz? kitaplarda g?rüyoruz. Ayn? zamanda (80'lerde) “Unix i?letim sistemi” bütün sistem programlar?n? kapsayacak ?ekilde kullan?l?yordu. Berkeley'in Unix sürümü ise oyunlar? bile i?eriyordu. GNU'nun, Unix benzeri bir i?letim sistemi olmas?n? tasarlad???m?z i?in, “i?letim sistemi” terimini biz de ayn? ?ekilde kullan?yoruz.

?o?u zaman insanlar, “Linux i?letim sistemi”nden s?z ettiklerinde “i?letim sistemi” terimini bizim kulland???m?z anlam?yla, eksiksiz bir programlar bütününü kastedecek ?ekilde kullan?yorlar. E?er kastetti?iniz ?ey buysa, lütfen buna “GNU/Linux” deyin. E?er yaln?zca ?ekirde?i kastediyorsan?z, o halde do?ru ad “Linux”tur. Ayr?ca yaz?l?m?n hangi k?sm?ndan s?z etti?inize ili?kin anlam karma?as?n? gidermek i?in de lütfen “?ekirdek” kelimesini kullan?n?z.

E?er eksiksiz programlar bütünü i?in “i?letim sistemi” yerine “sistem da??t?m?” gibi ba?ka terimler kullanmay? tercih ediyorsan?z, sak?ncas? yok. Sonras?nda ise, GNU/Linux sistem da??t?mlar?ndan s?z etmek gerekiyor.

Bir sistemin ?ekirde?i bir evin temeli gibidir. Temeli olmayan bir eve nas?l olur da tam g?züyle bakabiliriz? (#house)
?ekirdek bir evin temeli gibi de?ildir asl?nda, ?ünkü bir i?letim sistemi meydana getirmek bir ev in?a etmek gibi de?ildir.

Bir ev, bulundu?u yerde kesilip bir araya getirilen pek ?ok kü?ük par?adan olu?ur. Bu par?alar?n a?a??dan yukar?ya do?ru birle?tirilmesi gerekir. Dolay?s?yla, temel in?a edilmeden ?nemli par?alar da in?a edilemez. B?yle bir durumda sahip oldu?unuz tek ?ey toprakta bir delikten ibaret olacakt?r.

Yukar?daki durumun aksine, bir i?letim sistemi, herhangi bir s?rayla geli?tirilebilecek, birbirlerine s?k? s?k?ya ba?l? olmayan karma??k bile?enlerden olu?ur. Bile?enlerin büyük k?sm?n? geli?tirdi?inizde, i?in büyük k?sm? bitmi? demektir. Bu bir evden ziyade, Uluslararas? Uzay ?stasyonuna benzer. E?er Uzay ?stasyonunun modüllerinin büyük bir k?sm? y?rüngede ancak tek bir olmazsa olmaz modül bekleniyorsa, bu tablo 1992 y?l?nda GNU sisteminin i?inde bulundu?u duruma benzetilebilir.

?ekirdek sistemin beyni de?il midir? (#brain)
Bir bilgisayar sistemi tam olarak bir insan bedeni gibi de?ildir ve hi?bir par?as? insan beyniyle k?yaslanabilecek bir rol oynamaz.
?ekirde?i yazmak bir i?letim sisteminin büyük b?lümü de?il midir? (#kernelmost)
Hay?r, bir?ok bile?en ?ok fazla i? gerektirmektedir.
GNU ad?nda bir ?ey bulamazsam ve kuramazsam “GNU” nas?l bir i?letim sistemi olabilir? (#notinstallable)
GNU'nun paketlenmi? ve kurulabilir versiyonlar?n?n ?o?u mevcuttur. Bunlar?n hi?birine basit?e GNU denmiyor ancak GNU temelde olduklar? ?ey.

Kurulum i?in paketlenmi? GNU sistemini yay?mlamay? umduk ancak bu plan olaylar taraf?ndan üstlenildi: 1992'de di?erleri zaten Linux i?eren GNU ?e?itlerini paketliyordu. 1993 y?l?nda ba?layarak Debian GNU/Linux adl? daha iyi ve daha ?zgür bir GNU/Linux da??t?m? yapma ?abas?na sponsor olduk. Debian'?n kurucusu bu ismi ?oktan se?mi?ti. Ondan sadece “GNU” demesini istemedik ?ünkü bu henüz haz?r olmayan GNU Hurd ?ekirde?ine sahip bir sistem versiyonunun ad?yd?.

GNU Hurd ?ekirde?i asla yeterince haz?r hale gelmedi; sadece üzerinde ?al??mak isteyenler i?in tavsiye ediyoruz. Bu yüzden GNU’yu hi?bir zaman GNU Hurd ?ekirde?iyle paketlememi?tik. Ancak Debian bu kombinasyonu Debian GNU/Hurd olarak paketledi.

?imdi Guix ad?nda geli?mi? bir Scheme tabanl? paket y?neticisi ve Guix System Distribution veya GuixSD olarak adland?r?lan tam bir sistem da??t?m? geli?tiriyoruz. Bu, GNU sisteminin ?nemli bir b?lümünün yeniden paketlenmesini i?erir.

GNU paketlemesinin son basama??n? GNU ad? alt?nda hi?bir zaman atmad?k ancak bu, GNU'nun ne tür bir ?ey oldu?unu de?i?tirmiyor. GNU bir i?letim sistemidir.

Biz, tüm sisteme, ?ekirde?in, yani Linux'un ad?n? veriyoruz. Bir i?letim sistemine ?ekirde?in ad?n? vermek normal de?il midir? (#afterkernel)
B?yle bir uygulama pek rastlan?lan bir ?ey de?il; “Linux” isminin yanl?? kullan?m? d???nda bu duruma bir ?rnek bulamad?k. Normalde bir i?letim sistemi tek bir bütünle?ik proje olarak geli?tirilir ve geli?tiriciler sistemin bütünü i?in bir ad bulurlar. ?ekirde?in genellikle ayr? bir ismi olmaz. ?nsanlar “filancan?n ?ekirde?i” veya “filanca ?ekirde?i” derler.

Bu iki ifade e? anlaml? olarak kullan?ld??? i?in, “Linux ?ekirde?i” ifadesi kolayl?kla “Linux'un ?ekirde?i” ?eklinde yanl?? anla??labilir. Bu anlamda, Linux'un ?ekirdekten daha ?te bir ?ey oldu?unu ima eder. Bu tür bir yanl?? anlamaya meydan vermemek i?in, “?ekirdek, Linux” veya “Linux (?ekirdek)” bi?iminde s?yleyip yazabilirsiniz.

Ba?ka bir sistem “Linux hissine” sahip olabilir mi? (#feel)
Linux hissi diye bir ?ey yoktur ?ünkü Linux'un kullan?c? arayüzü yoktur. Herhangi bir modern ?ekirdek gibi Linux da programlar? ?al??t?rmak i?in bir temel olu?turur; kullan?c? arayüzleri sistemin ba?ka yerlerine aittir. GNU/Linux ile insan etkile?imi her zaman di?er programlardan ge?er ve bu his onlardan gelir.
“GNU/Linux” ifadesindeki sorun, bunun ?ok uzun olmas?… Daha k?sa bir isim ?nerseniz nas?l olur? (#long)
Bir süreli?ine “GNU” ve “Linux” adlar?n?n birle?imi olan “LiGNUx” ad?n? denedik. Tepkiler ?ok olumsuzdu. ?nsanlar, “GNU/Linux”u daha ?ok benimsediler.

“GNU”, sistem i?in en k?sa me?ru isimdi, fakat a?a??da belirtti?imiz nedenlerden dolay? onu “GNU/Linux” olarak adland?rd?k.

“GliNUx” sistemi (“GNU/Linux” yerine) olarak adland?rmaya ne dersiniz? (#long1)

“GNU” ismi g?rünü?te “Glinux”'da g?rünmez, bu yüzden ?o?u insan orada oldu?unu farketmezdi. “GliNUx” olarak büyük harfle yaz?lsa bile ?o?u insan GNU'ya referans i?erdi?ini farketmezdi.

“GNU/Linux” yazmakla kar??la?t?r?labilir ancak “GNU/” 'yu bask?ya koymak o kadar kü?ük ki ?o?u insan okuyam?yordu.

“GNU/Linux” ile ilgili sorun ?ok uzun olmas?d?r. Neden “GNU/” deme zahmetine girmeliyim? (#long2)

“GNU/”'yu s?ylemek veya yazmak sadece bir saniyenizi al?r. Geli?tirdi?imiz sistemi takdir ederseniz ?al??mam?z? tan?tmak i?in bir saniye bile ay?ramaz m?s?n?z?

Ne yaz?k ki “GNU/Linux” be? hecelidir. ?nsanlar bu kadar uzun bir terim kullanmayacak. Daha k?sa bir tane bulamaz m?s?n? (#long3)

Asl?nda “GNU/Linux” sadece d?rt hecelidir. “Ne yaz?k ki” be? heceli ancak insanlar bu kelimeyi kullanmak i?in isteksizlik belirtisi g?stermiyor.

Stallman her seferinde ona “Richard Matthew Stallman” olarak seslenmemizi istemiyor. ?yleyse neden her zaman “GNU/Linux” demeliyiz? (#uzun4)

“Matthew” ismini kullanmamak Stallman'?n do?as?, fikirleri veya amac? hakk?nda hi? bir ?eyi yanl?? sunmayacakt?r. “GNU” terimini kullanmamak ise GNU/Linux sistemi hakk?ndaki ?eyleri yanl?? tan?tacakt?r.

Bu ?rnek, yayg?n bir safsata gizleme ?eklidir: yan?lt?c? bir benzetme i?erisine g?mme. Daha iyi bir benzetme “Neden Stallman'? ‘Torvalds’ olarak ?a??rm?yoruz?” olacakt?r.

Linux ikincil bir katk? oldu?una g?re, sistemi basit?e “GNU” diye adland?rmak ger?e?e ayk?r? m? olurdu? (#justgnu)
Ger?e?e ayk?r? olmazd?, ama tutulacak en iyi yol de?ildir bu. Sisteme yaln?zca “GNU” demektense “GNU/Linux” dememizin nedenleri ?unlard?r:
  • Sistem tamamen GNU de?ildir; farkl? bir ?ekirde?i vard?r (Linux). GNU/Linux ile GNU'yu ay?rt etmek yararl?d?r.
  • ?nsanlardan Linus Torvalds'?n eme?ini takdir etmekten vazge?melerini istemek centilmence bir davran?? olmazd?. Sisteme ?nemli bir bile?en yazm??t?r. Biz, sistemin geli?tirilmesine ba?lamak ve bunu sürdürmek konusundaki eme?imizin takdir edilmesini istiyoruz, fakat bu, Linus'a, sistemi “Linux” olarak isimlendirenlerin bize davrand??? gibi davranmam?z gerekti?i anlam?na gelmiyor. Biz kesinlikle onun politik g?rü?lerini payla?m?yoruz, sisteme verdi?i eme?i inkar etmek yerine, bu dü?ünce ayr?l???n? a??k ve onurlu bir bi?imde ele al?yoruz.
  • Pek ?ok kimse sistemi, “Linux” olarak bildi?i i?in, e?er biz “GNU” dersek ayn? sistemden bahsetti?imizi anlamayabilirler. Ama e?er “GNU/Linux” dersek, kulaklar?na ?al?nan bilgi ile bunun aras?nda ba?lant? kurabilirler.

E?er, bir ürün isminde “Linux” kelimesini kullan?rsam kar??l???nda ücret ?demem gerekir. Bu durum “GNU/Linux” kelimesini kulland???m zaman da ge?erli… Peki, ücret ?dememek i?in “Linux”u ??kar?p sadece “GNU”yu kullanmam hatal? m? olur? (#trademarkfee)
Sistemi “GNU” olarak adland?rmakta hi?bir sak?nca yoktur. Esas?nda sistemin kendisi de budur. Ancak Linus Torvalds'a da eme?inin hakk?n? vermek ho? olacakt?r, fakat bu ayr?cal??? verdi?iniz i?in herhangi bir ?deme yapma zorunlulu?unuz yoktur.

Dolay?s?yla e?er sistemi “Linux” olarak adland?rman?n kar??l???nda bir ücret ?demekten kurtulmak i?in sistemi sadece “GNU” olarak adland?rmak isterseniz sizi tenkit etmeyiz.

Sistemin bugünkü haline pek ?ok ba?ka projenin de katk?s? bulunmu?tur; bunlar aras?nda TeX, X11, Apache, Perl ve ba?ka pek ?ok program say?labilir. Savlar?n?za g?re onlar?n da emeklerini saymam?z gerekmiyor mu? (Fakat bu bizi anlams?z derecede uzun bir ada g?türür.) (#many)
Bizim s?yledi?imiz ?ey, sistemin ba?l?ca geli?tiricisinin eme?ini saymam?z gerekti?idir. Ba?l?ca geli?tirici GNU Projesidir ve sistem de temelde GNU'dur.

Eme?i takdir etmek konusunda daha kuvvetli dü?ünceleriniz varsa, baz? ikincil katk?c?lar?n da sistemin ad? i?inde an?lmas? gerekti?ine inan?yor olabilirsiniz. E?er b?yleyse, buna kar?? ??kmam?z s?z konusu bile de?il. E?er X11'in sistemin ismi i?inde an?lmay? hak etti?ine inan?yorsan?z ve e?er can?n?z sisteme, GNU/X11/Linux demek istiyorsa deyin. E?er Perl'in an?lmak konusunda yak?nd???n? dü?ünüyorsan?z ve can?n?z GNU/Linux/Perl yazmak istiyorsa, buyurun yaz?n.

GNU/X11/Apache/Linux/TeX/Perl/Python/FreeCiv gibi uzun bir ad?n sa?ma olmas?ndan dolay?, bu noktada bir s?n?r ?izmeniz ve ba?ka ikincil kat?l?mc?lar?n isimlerini g?z ard? etmeniz gerekecektir. S?n?r?n nerede ?izilece?i konusunda belirgin bir tek nokta yoktur, bu yüzden s?n?r? nereden ?izmek isterseniz isteyin, biz buna kar?? ??kmayaca??z.

Farkl? s?n?r ?izgileri belirlemek bizi sistem i?in farkl? isimler se?meye g?türür. Fakat s?n?r ?izgisi hangi noktada ?ekilirse ?ekilsin, adil olma ve eme?i takdir etme kayg?lar? sonucunda belirlenemeyecek tek isim “Linux”'tur. Ba?l?ca katk?y? (GNU) es ge?ip, bütün pay? ikincil katk?ya (Linux) vermek adil olamaz.

Systemd günümüzde GNU/Linux'te ?nemli bir role sahip; ?yleyse onu GNU/Systemd/Linux olarak m? adland?rmal?y?z? (#others)
Systemd olduk?a ?nemli bir bile?en, ancak yine de ne ?ekirdek (Linux) kadar ne de bir bütün olarak sistemin temeli (GNU) kadar ?nemli.
Sistemin bugünkü haline ba?ka pek ?ok proje de katk?da bulunmu?tur, fakat onlar sistemin XYZ/Linux ?eklinde adland?r?lmas? konusunda ?srar etmiyorlar. Neden GNU'ya ayr?cal?k tan?yal?m? (#others)
Binlerce proje, bugünün GNU/Linux sistemlerinde yayg?n olarak bulunan programlar? geli?tirmi?lerdir. Katk?lar?ndan dolay? hepsi takdiri hak etmi?lerdir, fakat sistemin ba?l?ca geli?tiricileri olmad?klar? i?in bizim bahsetti?imiz ?ekilde isimlerinin an?lmas?n? talep etmiyorlar.

GNU farkl?d?r, ?ünkü katk? olarak sunulmu? bir program olmaktan da, katk? olarak sunulmu? bir programlar bütünü olmaktan da ?tedir. GNU, sistemin üzerine in?a edildi?i iskelettir.

GNU art?k sistemin kü?ük bir k?sm?n? olu?turur hale gelmi?tir. Dolay?s?yla neden onun ad?n? anal?m? (#allsmall)
2008 y?l?nda gNewSense GNU/Linux da??t?m?n?n “ana” deposunun %15'ini GNU paketlerinin olu?turdu?unu g?rdük. Linux ise deponun %1.5'ini olu?turuyordu. Dolay?s?yla ayn? sav, üstelik daha bariz bir bi?imde, sistemi “Linux” olarak adland?rmak konusunda da ge?erlidir.

GNU art?k sistemin kü?ük bir k?sm?n? olu?turur hale gelmi?tir. Linux ise sistemin daha da kü?ük bir k?sm?n? olu?turmaktad?r. Ama bu ikisi sistemin ?züdür. Sistem bu ikisinin birle?imiyle ortaya ??km??t?r. Dolay?s?yla “GNU/Linux” ifadesi hala ge?erli g?rünmektedir.

Sistemin bugünkü ?ekline pek ?ok ?irket de katk?da bulunmu?tur. Bu yüzden sistemi GNU/Red Hat/Novell/Linux olarak adland?rmam?z gerekmiyor mu? (#manycompanies)

GNU; Red Hat ya da Novell ile k?yaslanamaz; ?ünkü GNU bir ?irket, bir kurulu?, hatta bir etkinlik de?ildir. GNU bir i?letim sistemidir. (GNU Projesinden bahsetti?imizde, GNU sisteminin geli?tirilmesini sa?layan projeye i?aret ediyoruz.) GNU/Linux sistemi GNU tabanl?d?r, bu da GNU'nun neden sistemin ad?nda yer almas? gerekti?ini a??klar.

Bu ?irketlerin, GNU/Linux sistemine yapt??? katk?n?n ?o?u GCC ve GNOME'u i?eren ?e?itli GNU paketlerine verdikleri kod deste?inden olu?ur. GNU/Linux ad?n? kulland???n?zda, bu ?irketlerle birlikte, geri kalan bütün GNU geli?tiricilerinin de eme?ini takdir etmi? olursunuz.

Neden “GNU Linux” yerine “GNU/Linux” yaz?yorsunuz? (#whyslash)
?ngilizce kurallar?na g?re, “GNU Linux” yap?s?nda “GNU” kelimesi “Linux” kelimesini tamlar. Bu da ya “GNU'nun Linux sürümü” ya da “bir GNU paketi olan Linux” anlam?na gelebilir. Bu anlamlardan hi? biri mevcut duruma uygun de?ildir.

Linux, bir GNU paketi de?ildir. Yani Linux, GNU Projesi'nin himayesi alt?nda geli?tirilmedi ya da ?zellikle GNU Projesi'ne katk?da bulunmad?. Linus Torvalds, Linux'u kendine ait ba??ms?z bir proje olarak yazd?. Dolay?s?yla “bir GNU paketi olan Linux” anlam? do?ru de?ildir.

Linux'un (?ekirdek) farkl? bir GNU sürümünden bahsetmiyoruz. ?zgür GNU/Linux da??t?mlar?, Linux'un farkl? sürümlerinikullan?rlar, ?ünkü “standart” sürümde ?zgür olmayan ayg?t yaz?l?m? “bloblar?” (ikili büyük nesne) vard?r. E?er bunlar GNU Projesi'nin bir par?as? olsayd?, “GNU Linux” ifadesi do?ru olabilirdi, ancak biz bu ifadeyi kullanmak istemezdik, ?ünkü epey kafa kar??t?r?c? olurdu.

?ekirdek olarak Linux'u kullanmas?yla ay?rt edilen bir GNU i?letim sistemi sürümünden s?z ediyoruz. Aradaki yat?k ?izgi durumu ifade edebiliyor, ?ünkü bu ?izgi ifadeye “birle?im” anlam? kat?yor (t?pk? “Girdi/??kt?” ifadesinde oldu?u gibi...). Bu sistem GNU ile Linux'un birle?imidir. Dolay?s?yla ad? “GNU/Linux”'tur.

“Birle?imi” tarif etmek i?in ba?ka yollar da vard?r. E?er art? i?aretinin daha a??k oldu?unu dü?ünüyorsan?z, lütfen onu kullan?n. Frans?zca'da tire i?areti daha a??kt?r: “GNU-Linux”… ?spanyolca'da ise bazen “GNU con Linux” deriz.

“GNU/Linux” ismi nas?l telafuz ediliyor? (#pronounce)

Lütfen ismi “GNU taksim Linux.” olarak telafuz edin. E?er taksimi telafuz etmezseniz, insanlar “GNU Linux,” dedi?inizi sanacakt?r, buysa bile?im i?in uygun bir isim de?ildir.

Neden “Linux/GNU” de?il de, “GNU/Linux”? (#whyorder)

Do?ru ve uygun olan, ba? katk?y? ilk ?nce anmakt?r. GNU'nun sisteme katk?s?, Linux'un katk?s?ndan s?rf daha büyük ve s?rf daha ?nce de?ildir, ayn? zamanda biz bütün faaliyeti ba?latan ki?ileriz de...

Ek olarak “GNU/Linux”; Linux'un sistemin en dü?ük seviyesi oldu?u ve GNU'nun teknik olarak daha yüksek seviyeleri doldurdu?u ger?e?ine uyar.

Fakat, e?er sisteme “Linux/GNU” demeyi tercih ediyorsan?z, bu, insanlar?n ?imdi ?o?unlukla yapt??? gibi, GNU'yu tamamen g?z ard? etmelerinden ve sanki bütün sistem Linux'mu? gibi g?stermelerinden ?ok daha iyidir.

Da??t?m?m?n geli?tiricileri buna “Falanca Linux” diyorlar ancak bu, sistemin nelerden olu?tu?u hakk?nda hi?bir ?ey ifade etmiyor. Neden onu istedikleri gibi adland?rmas?nlar ki? (#distronames0)
Bir sistemi “Falanca Linux” olarak adland?rmak; bunun Linux'un bir türevi oldu?unu ve insanlar?n bunu bu ?ekilde anlad???n? ima eder.

E?er bir GNU/Linux da??t?m?n? “Falanca BSD” olarak adland?r?rlarsa buna bir hata derdiniz. “Bu sistem BSD de?il,” onlara s?ylerdin. Eh, Linux de de?il.

Benim da??t?m?m?n ad? “Falanca Linux”; Bu onun ger?ekten Linux oldu?unu g?stermez mi? (#distronames)

Bu, “Falanca Linux” da??t?m?n? yapan ki?ilerin yayg?n hatay? tekrar etti?i anlam?na gelir. Debian, Dragora, Musix, Trisquel ve Venenux gibi da??t?mlar?n resmi adlar?n?n bir par?as? olarak GNU/Linux'u benimsemi? olduklar?n? takdir ediyoruz ve farkl? bir da??t?mla ilgilenirseniz ayn? ?eyi yapmaya te?vik edece?inizi umuyoruz.

Benim da??t?m?m?n resmi ismi “Falanca Linux”. Da??t?m? “Falanca Linux” d???nda herhangi bir ?ey ile isimlendirmek yanl?? olmaz m?? (#distronames1)

“GNU”'yu “Linux”'a de?i?tirerek yanl?? bilgi yayd?lar ve bunun versiyonunu “Falanca Linux” olarak adland?rd?klar?nda yanl?? bilgiyi “Falanca GNU/Linux” olarak adland?rarak düzeltmeniz uygun olur.

Tek tek ki?ilerden da??t?mlar? “GNU/Linux” olarak adland?rmalar?n? istemek yerine, Mandrake, Red Hat ve IBM gibi ?irketlerden da??t?mlar?n? “GNU/Linux” olarak adland?rmalar?n? istemek daha etkili olmaz m?yd?? (#companies)
Bu birini ya da di?erini se?me meselesi de?il. Esas?nda biz ?irketlerden, kurulu?lardan ve tek tek ki?ilerden, herkesi haberdar etmemize yard?mc? olmalar?n? istiyoruz. Asl?nda, o ?irketlerin ü?üne de ba?vurduk. Mandrake, zaman zaman “GNU/Linux” terimini kullanaca??n? s?yledi, fakat IBM ve Red Hat yard?m etmeye pek istekli de?illerdi. Hatta y?neticilerinden biri, “Bu salt ticari bir karard?r; biz sistemi ‘Linux’ olarak adland?rarak daha fazla para kazanmay? umuyoruz,” demi?ti. Ba?ka bir deyi?le, bu ?irket i?in neyin do?ru oldu?unun ?nemi yok.

Biz onlar?n bunu do?ru yapmalar?n? sa?layamay?z, fakat biz bu yol kolay de?il diye vazge?ecek insanlar da de?iliz. IBM veya Red Hat kadar etkileme gücünüz olmayabilir, ama yine de bize yard?m edebilirsiniz. Sizinle birlikte gidi?at?, ?irketlerin sistemi “GNU/Linux” diye adland?rarak daha fazla kar edece?i bir noktaya getirebiliriz.

“GNU/Linux” ismini, tamamen ?zgür yaz?l?mlardan olu?an da??t?mlara saklamak daha iyi olmaz m?? Ne de olsa GNU'nun ideali de budur. (#reserve)
GNU/Linux sistemine ?zgür olmayan yaz?l?mlar?n eklenmesine y?nelik uygulama toplulu?umuz i?in büyük bir sorundur. Bu, kullan?c?lara, ?zgür olmayan yaz?l?mlar?n kabul edilebilir oldu?unu ve bunlar? kullanman?n “Linux”un ruhunun par?as? oldu?unu ??retir. Bir?ok “Linux” Kullan?c? Grubu, ama?lar?n?n bir par?as? olarak kullan?c?lara ?zgür olmayan eklentileri kullanmalar?nda yard?mc? olmaktad?r. Hatta bunlar sat?c?lar? davet edip sat?? tan?t?m? yapmalar?na da izin vermektedirler. Bu gruplar GNU/Linux kullan?c?lar?na “yard?m etmeyi” (buna ?zgür olmayan uygulamalar? ve sürücüleri kullanmada yard?mc? olmak da dahildir) veya ?zgürlü?ü feda ederek de olsa sistemi popüler hale getirmeyi ama? edinmi?lerdir.

Mesele, bu durumu nas?l de?i?tirebiliriz?

Linux ile birlikte GNU'yu kullanan toplulu?un ?o?u üyesi, kulland?klar? sistemin ne oldu?unun fark?nda olmad???ndan, safl???n? yitirmi? bu sürümleri, “Bunlar asl?nda GNU de?ildir,” diyerek reddetmemiz, kullan?c?lar?n ?zgürlü?e daha fazla de?er vermesini sa?lamaz. Kullan?c?lar kastedilen mesaj? almayacaklard?r. Verecekleri cevap, “Biz bu sistemlerin GNU oldu?unu hi? bilmiyorduk ki,” olacakt?r.

Kullan?c?lar?n ?zgürlük ile olan ba?lant?y? g?rmelerini sa?lamak i?in tutulacak yol bunun tam tersidir: Yani onlar? bütün bu sistem sürümlerinin ger?ekten de birer GNU sürümü oldu?u ve bütün bu sürümlerin, ?zel olarak kullan?c?lar?n ?zgürlü?ü i?in var olan bir sistem üzerine kurulu oldu?u konusunda bilgilendirmek... Bu anlay?? sayesinde kullan?c?lar, ?zgür olmayan yaz?l?mlar? i?eren da??t?mlar?n do?ru ve uygun birer “Linux sürümü” oldu?unu dü?ünmek yerine, bunlar?n bozulmu?, safl???n? yitirmi? birer GNU sürümü oldu?unu kavrayacaklard?r.

Sistemi GNU/Linux olarak adland?ran ve faaliyetlerinde GNU Projesi'nin ideallerini temel alan GNU/Linux Kullan?c? Gruplar? kurmak epey faydal? olacakt?r. E?er ?evrenizdeki Linux Kullan?c? Grubu, yukar?da tarif edilen ilkelere ili?kin eksiklikler ta??yorsa, bu grubun e?ilimlerini (ve ad?n?) de?i?tirmek i?in grup i?inde etkinlik yürütmenizi ya da yeni bir grup olu?turman?z? ?neriyoruz. Daha üstünk?rü hedeflere odaklanm?? insanlar?n kendi g?rü?lerini savunmaya haklar? vard?r, fakat onlar?n sizi de sürüklemesine izin vermeyin!

Neden Linux'un bir GNU da??t?m?n? (sic) üretip bunu GNU/Linux olarak adland?rm?yorsunuz? (#gnudist)
Bütün “Linux” da??t?mlar?, asl?nda ?ekirdek olarak Linux'u kullanan birer GNU sistemi sürümüdür. “GNU/Linux” teriminin amac?, bu hususu anlatmakt?r. Yeni bir da??t?m geli?tirmek ve bunu yaln?zca “GNU/Linux” diye adland?rmak, vurgulamak istedi?imiz hususu bulan?kla?t?r?r.

Bir GNU/Linux da??t?m? geli?tirmek konusuna gelirsek, ki bunu daha ?nce Debian GNU/Linux'un ilk geli?tirilme a?amalar?n? fonlad???m?z zamanlarda yapm??t?k... Bunu yeniden yapmak art?k pek faydal? g?rünmüyor. B?yle bir ?aba fazlas?yla i? yükü getirecek ve yeni da??t?m ?teki da??t?mlara k?yasla belirgin pratik avantajlar sa?lamad??? sürece de hi? bir amaca hizmet etmeyecektir.

Bunun yerine gNewSense ve Ututo gibi %100 ?zgür GNU/Linux da??t?mlar?n?n geli?tiricilerine yard?mc? oluyoruz.

Neden yaln?zca “Linux GNU ?ekirde?idir” deyip mevcut GNU/Linux sürümlerinden birini “GNU” ad? alt?nda yay?nlam?yorsunuz? (#linuxgnu)
1992'de Linux'u GNU ?ekirde?i olarak benimsemek iyi bir fikir olabilirdi. GNU Hurd'u ?al??t?rmay? ba?armam?z?n ne kadar sürece?ini o zaman kavram?? olsayd?k, bunu yapabilirdik. (Ah! ??te ?ng?rüsüzlük dedikleri...)

E?er GNU/Linux'un var olan bir sürümünü al?p, onu “GNU” olarak yeniden etiketlemi? olsayd?k, GNU sisteminin bir sürümünü yap?p, onu “Linux” olarak etiketlemek gibi olurdu bu. B?yle bir ?ey yapmam?z do?ru olmazd? ve biz de bu ?ekilde davranmak istemiyoruz.

?lk zamanlarda da GNU Projesi, Linux kullan?m?n? k?nay?p buna kar?? ??k?yor muydu? (#condemn)
Biz, Linux'u ?ekirde?imiz olarak benimsemedik, fakat Linux'u k?nay?p ona kar?? da ??kmad?k. 1993'te Debian GNU/Linux'un geli?tirilmesini desteklemek i?in neler yapabilece?imizi tart??maya ba?lad?k. Ayn? zamanda, Linux ile kullan?lmak üzere baz? GNU paketlerini de?i?tiren insanlarla i?birli?i yapma yollar?n? da arad?k. Bu insanlar?n yapt??? de?i?iklikleri, standart sürümlere eklemek istedik, b?ylece bu GNU paketleri kurulur kurulmaz Linux ile birlikte ?al??abileceklerdi. Fakat yap?lanlar genellikle anl?k de?i?ikliklerdi ve ta??nabilir ?zellikte de?illerdi; bunlar?n kurulum i?in temizlenmeleri gerekiyordu.

GNU paketleri üzerinde de?i?iklik yapan insanlar, bizimle i?birli?i yapmaya pek yana?mad?lar. Hatta aralar?ndan biri, bize GNU Projesi ile i?birli?i yap?p yapmamay? umursamad???n?, ?ünkü kendisinin bir “Linux kullan?c?s?” oldu?unu s?yledi. ?a?k?nl??a u?ram??t?k, ?ünkü GNU paketlerini ba?ka sistemlere aktaran insanlar, yapt?klar? de?i?ikliklerin kurulabilir olmas? i?in genellikle bizimle ?al??mak istiyorlard?. Ancak temelde GNU tabanl? bir sistem geli?tiren bu insanlar, bizimle ?al??may? istemeyen ilk (hala da neredeyse tek) grup oldu.

?nsanlar?n, GNU sisteminin bir sürümüne “Linux” ad?n? verdiklerini ve bu karga?an?n ?al??malar?m?za k?stek oldu?unu g?steren ilk deneyimdi bu bizim i?in.. Sisteme “GNU/Linux” demenizi istemek; bu soruna ve “Linux” ?eklindeki yanl?? adland?rmadan ?türü olu?an ba?ka sorunlara kar?? bizim verdi?imiz yan?tt?r.

?nsanlardan GNU/Linux ad?n? kullanmalar?n? istemekte neden bu kadar geciktiniz? (#wait)

Asl?nda gecikmedik. Bu konu hakk?nda geli?tiriciler ve da??t?c?larla, 1994 y?l?nda ?zel g?rü?meler yapmaya ba?lad?k ve 1996'da daha halka a??k bir kampanya yürüttük. Gerekli oldu?u sürece de devam edece?iz.

GNU/ad ?ablonunun bütün GPL'li programlara uygulanmas? gerekiyor mu? (#allgpled)
Biz, tek bir program? asla “GNU/ad” ?ablonuna g?re adland?rmay?z. E?er bir program GNU paketi ise onu “GNU ad” ?eklinde adland?rabiliriz.

GNU i?letim sistemi, bir?ok farkl? programdan olu?mu?tur. GNU'daki baz? programlar GNU Projesi'nin bir par?as? olarak yaz?lm??t?r ya da ?zellikle sisteme katk? olarak sunulmu?tur. Bunlar, GNU paketleridir. Biz de genellikle bunlar?n ad?nda “GNU” kelimesini kullan?r?z.

Bir program? sisteme katk? olarak sunup bunu bir GNU paketi haline getirmek isteyip istemedi?ine karar vermek, tamamen o program?n geli?tiricisine kalm??t?r. E?er siz de bir program geli?tirdiyseniz ve bunun bir GNU paketi haline gelmesini istiyorsan?z, lütfen <[email protected]> adresine yaz?n. B?ylece biz de program? de?erlendirip, almak isteyip istemedi?imize karar verebiliriz.

GPL alt?nda yay?nlanm?? tek tek her programa GNU ismini koymak adilce olmazd?. E?er bir program yazar ve onu GPL alt?nda yay?nlarsan?z, bu, onun GNU Projesi'nce yaz?ld??? ya da sizin onu bizim i?in yazd???n?z anlam?na gelmez. ?rne?in Linux (?ekirdek), GNU GPL alt?nda yay?nland?, fakat Linus, bunu GNU Projesi’nin bir par?as? olarak yazmam??, ?al??malar?n? ba??ms?z yürütmü?tür. E?er bir?ey GNU paketi de?ilse, ondan GNU Projesi'nin pay?na dü?en de bir ?ey yoktur. Dolay?s?yla da o program?n ismine “GNU” tak?s? getirmek uygun olmaz.

Buna kar??t olarak, i?indeki her bir program i?in olmasa bile, bütün olarak GNU i?letim sisteminde bir pay sahibi olmay? hak ediyoruz. Linux'a ba?lanmadan y?llar ?nce, 1984'ten itibaren g?sterdi?imiz azim ve kararl?l?k sayesinde sistemin kendisi bir sistem olarak var olabilmi?tir.

Linux'un, i?inde yer alarak popüler hale geldi?i i?letim sistemi, temelde GNU i?letim sistemiyle ayn?yd?. Asl?nda tamamen ayn? de?ildi, ?ünkü GNU i?letim sistemi farkl? bir ?ekirde?e sahipti. Ama yine de ?o?u y?nden ayn? sistemdi. Bu sistem, GNU'nun bir ?e?itlemesi idi. Yani ad? GNU/Linux sistemiydi.

Linux, o sistemin türevlerinde, yani GNU/Linux sisteminin bugünkü sürümlerinde birincil olarak kullan?lmaya devam ediyor. Bu sistemlere kimlik kazand?ran bile?enler, bu sistemlerin merkezinde yer alan GNU ve Linux'tur. Tek ba??na sadece Linux de?il.

GNU, Unix'ten pek ?ok ?ey miras ald???na g?re, isminde “Unix”i kullanarak ona bir pay vermesi gerekiyor mu? (#unix)
Asl?nda GNU Unix'ten hi?bir ?ey miras almam??t?r. Unix, sahipli bir yaz?l?md? (hala da ?yle). Bu yüzden onun herhangi bir kodunu GNU i?inde kullanmak yasa d??? olurdu. Esas?nda bu bir tesadüf de?ildir: GNU'yu geli?tirmemizin nedenidir bu. Unix ya da o d?nemdeki herhangi bir i?letim sistemini kullanarak ?zgür olamayaca??m?z i?in, bu sistemlerin yerine koyabilece?imiz ?zgür bir sisteme gereksinim duyduk. Unix'ten herhangi bir program?, hatta bunlar?n par?alar?n? dahi kopyalamazd?k; her ?eyin ba?tan yaz?lmas? gerekiyordu.

GNU'daki hi?bir kod, Unix'ten gelme de?ildir, fakat GNU Unix uyumlu bir sistemdir. Bu yüzden, GNU i?indeki bir?ok dü?ünce ve ?zellik, Unix'ten gelmektedir. A??l?m? “GNU's Not Unix” (GNU Unix De?ildir) olan “GNU” ismi, bu miras kar??l???nda Unix'e bir pay vermenin mizahi bir yoludur. Bu isim belirlenirken, 70'lerde ba?lam?? bir “hacker” gelene?i olan, kendini tekrar eden isimler türetme uygulamas?na ba?l? kal?nm??t?r.

Bu ?ekilde kendini tekrar eden isimlere ilk ?rnek TINT idi, (“TINT Is Not TECO” — TINT TECO De?ildir). TINT'in yazar?, TECO'yu ba?ka bir ?ekilde kodlam??t? (zaten farkl? sistemler i?in pek ?ok farkl? kodlama ?rne?i vard?), fakat ona “falanca TECO” gibi s?k?c? bir ad vermektense, ak?ll?ca ve e?lenceli bir isim tasarlad?. (“Hack”in anlam? da budur zaten: oyunbaz bir zeka.)

Ba?ka “hacker”lar da bu isme bay?ld?lar. ?yle ki biz de bu yakla??m? taklit ettik. Mevcut ba?ka programlara ?ok benzeyen bir program? s?f?rdan yaz?yorsan?z, (o program?n ismine “Klever” diyelim), ona “MINK is not Klever” (MINK Klever De?ildir) gibi kendini tekrar eden bir ad verebilirsiniz. Ayn? ruhla biz de Unix yerine yapt???m?z sistemi “GNU's Not Unix” (GNU Unix De?ildir) diye adland?rd?k.

Tarihsel olarak, Unix'i geli?tiren AT&T Unix'e benzeyen bir sistemin isminde, bu sistem % 99 Unix'ten kopyalanm?? bile olsa, “Unix” kelimesinin kullan?lmas? suretiyle kendisine bir pay verilmesini istemiyordu. Hatta AT&T bu yolla kendisine pay veren herkesi dava a?makla tehdit ediyordu. Bu nedenle Unix'in de?i?ikli?e u?rat?lmas?yla ortaya ??km?? bütün sürümler (hepsi de sahiplidir, t?pk? Unix gibi), kendilerine “Unix” kelimesini i?ermeyen farkl? isimler se?mi?lerdir.

“GNU/BSD” de dememiz gerekir mi? (#bsd)
BSD sistemlerini (FreeBSD, vb.) “GNU/BSD” sistemleri olarak isimlendirmiyoruz, ?ünkü bu terim, BSD sistemlerinin tarihiyle uyu?muyor.

BSD sistemi, 80'li y?llarda, ?zgür olmayan bir yaz?l?m olarak UC Berkeley taraf?ndan geli?tirildi ve 90'l? y?llarda ?zgür hale geldi. Bugün var olan ?zgür bir i?letim sistemi ?ok büyük bir olas?l?kla ya GNU sisteminin ya da BSD sisteminin bir ?e?itlemesidir.

?nsanlar bazen BSD'nin de GNU/Linux gibi, GNU'nun bir ?e?itlemesi olup olmad???n? soruyorlar. De?ildir. BSD geli?tiricileri, GNU Projesi ?rne?inden esinlenerek kodlar?n? birer ?zgür yaz?l?m haline getirmeye karar vermi?lerdir. GNU g?nüllülerinin a??k a??k yapt??? ?a?r?lar, onlar?n kodlar? ?zgürle?tirmeye ba?lamak i?in ikna olmalar?n? sa?lam??t?r. Fakat BSD kodlar? GNU'nunkiler ile pek ?rtü?mez.

T?pk? GNU sistemi ve bunun ?e?itlemelerinin baz? BSD programlar?n? kullanmas? gibi, BSD sistemleri de bugün baz? GNU paketlerini kullanmaktad?r. Fakat, bütün olarak bak?l?rsa, bunlar ayr? ayr? evrilmi? iki farkl? sistemdir. BSD geli?tiricileri bir ?ekirdek yaz?p GNU sistemine eklemediler, bu yüzden GNU/BSD gibi bir isim duruma uygun de?ildir.

GNU/Linux ve GNU aras?ndaki ba?lant? daha yak?nd?r ve bu yüzden “GNU/Linux” ismi sistemin ad? olmaya uygundur.

GNU'nun, NetBSD ?ekirde?ini kullanan bir sürümü vard?r. Geli?tiricileri, onu “Debian GNU/NetBSD” olarak isimlendiriyorlar, fakat NetBSD sadece ?ekirdekten ibaret olmayan eksiksiz bir sistem oldu?u i?in “GNU/NetBSD?ekirde?i” daha do?ru olacakt?r. Sistemin büyük k?sm? GNU/Linux sistemi ile ayn? oldu?u i?in, buna bir BSD sistemi denemez.

E?er GNU ara?lar?n? Windows üzerine kurarsam, bu benim bir GNU/Windows sistemi kulland???m anlam?na m? gelir? (#othersys)
“GNU/Linux” ile kastetti?imiz durumla ayn? ?ey de?ildir bu. GNU ara?lar? GNU yaz?l?mlar?n?n birer par?as?d?r. GNU yaz?l?mlar? da GNU sisteminin bir par?as?d?r. Bunlar?n alt?nda ise GNU ile ortak hi?bir kod i?ermeyen bamba?ka bir i?letim sistemi olacakt?r. Neticede bu durum, GNU/Linux'tan tamamen farkl?d?r.
Linux, GNU'suz kullan?lamaz m?? (#justlinux)
Linux baz? cihazlarda kendisi taraf?ndan veya ba?ka kü?ük programlarla kullan?l?r. Bu kü?ük yaz?l?m sistemleri GNU/Linux sisteminden ?ok uzak. Kullan?c?lar bunlar? PC'lere yüklemezler, ?rne?in; onlar? olduk?a heves k?r?c? bulurlar. Bu kü?ük platformlar?n GNU/Linux'tan ne kadar farkl? oldu?unu g?stermek i?in bu cihazlar?n sadece Linux ?al??t?rd???n? s?ylemek faydal?d?r.
Sistemin GNU/Linux olmas? i?in GNU sisteminin ne kadar?na ihtiya? var? (#howmuch)
“Ne kadar” anlaml? bir soru de?il ?ünkü GNU sisteminin kesin s?n?rlar? yok.

GNU, bir topluluk taraf?ndan sürdürülen bir i?letim sistemidir. Yaln?zca GNU yaz?l?m paketlerinden (belirli bir listeye sahip oldu?umuz) ?ok daha fazlas?n? i?erir ve insanlar sürekli olarak daha fazla paket ekler. Bu de?i?ikliklere ra?men GNU sistemi olarak kal?r ve bunu GNU/Linux yapmaya zorlayan bir Linux ekler. GNU sisteminin bir par?as?n? kullan?yor ve par?ay? atlarsan?z “ne kadar” kulland???n?z? s?ylemenin anlaml? bir yolu yoktur.

Paket seviyesine bakarsak Linux, GNU/Linux sisteminde ?nemli bir pakettir. ?nemli bir GNU paketinin dahil edilmesi, e?it s?z talebimizi hakl? ??karmak i?in yeterlidir.

GNU olmadan tam Linux sistemleri [sic] var m?? (#linuxsyswithoutgnu)
GNU de?il, Linux i?eren bütün sistemler var; Android bir ?rnektir. Ancak “Linux” sistemleri olarak adland?rmak bir hatad?r, t?pk? GNU'yu bir “Linux” sistemi olarak adland?rmak gibi bir hatad?r.

Android, GNU/Linux sisteminden ?ok farkl? ?ünkü ikisinin ortak kodu ?ok az. Asl?nda,ortak olan tek ?ey Linux'tur.

Tüm GNU/Linux sistemini Linux olarak adland?r?rsan?z “Android, Linux i?erir ancak Linux de?ildir ?ünkü her zamanki Linux [sic] kütüphanelerine ve yard?mc? programlar?na sahip de?ildir [GNU sistemi anlam?na gelir].”

Android, GNU/Linux'un yapt??? kadar Linux i?erir. Sahip olmad??? ?ey GNU sistemi. Android bunu olduk?a farkl? ?al??an Google yaz?l?m? ile de?i?tirir. Android'i GNU/Linux'tan farkl? k?lan ?ey GNU'nun olmamas?d?r.

GNU/Linux kullanmak ve Android kullanmak demekse “Linux” kullanmak do?ru mu? (#usegnulinuxandandroidlinuxsyswithoutgnu)
Alakas? yok. Bu kullan?m o kadar zorlama ki insanlar ama?lanan anlam? anlamayacaklar.

Halk, Android'i “Linux” olarak kullanmaktan bahsetmeyi ?ok garip bulacak. Sohbet etmek gibi bir ?ey, daha sonra ki?inin ba??rsaklar?yla veya ki?inin dola??m sistemi ile konu?tu?unu s?ylemek gibi.

Halk, Linux'u ger?ekte GNU/Linux iken her zamanki yanl?? anlama yoluyla kullanma fikrini anlayacakt?r: Tüm sistemi “Linux” olarak dü?ünmek.

Android kullan?m? ve GNU/Linux kullan?m?, araba kullanmak ve bisiklet sürmek kadar farkl?d?r. ?lk ikisinin de Linux i?erdi?i ger?e?inin onlar? kullanmakla alakas?zd?r, t?pk? bir otomobilin ve bir bisikletin her ikisinin de bir metal yap?s?na sahip olmas? onlr? kullanmakla alakas?z olmas? gibi. Araba ve bisiklet kullanmak hakk?nda konu?mak istiyorsan?z “metal nesnelere binmek”ten s?z etmezsiniz (okuyucu ile oyun oynamad???n?z sürece). “Arabalar? ve bisikletleri kullanmak” dersiniz. Ayn? ?ekilde GNU/Linux ve Android kullan?m? hakk?nda konu?man?n net yolu; “GNU/Linux ve Android kullanmak” demektir.

Neden sistemi “Linux” olarak isimlendirip, Linus Torvalds'?n, toplulu?umuzdaki medya maymunu imaj?n? gü?lendirmiyoruz? (#helplinus)
Linus Torvalds, kendi ama?lar? i?in bir “medya maymunu”dur (bu tabir ba?ka insanlar?n se?imi, bizim de?il). Onun amac?, sistemi daha popüler hale getirmektir ve sistemin topluluk a??s?ndan de?erinin, s?rf sundu?u pratik getirilerde yatt???na inan?r: Yani Gü?, güvenilirlik ve kolay eri?ilebilirlik... O hi? bir zaman, etik bir ilke olarak i?birli?i ?zgürlü?ünü savunmad?. Bu yüzden de insanlar “Linux” ismini bu ilkeyle ba?da?t?rm?yor.

Linus, ?zgür yaz?l?m hareketinin ideallerini payla?mad???n? a??k a??k ifade etti. ??inde y?llarca ?zgür olmayan yaz?l?mlar geli?tirdi (bunlar? da “Linux”World Show'da geni? bir dinleyici kitlesine a??klad?) ve Linux'un (?ekirdek) geli?tiricilerini, bu ?ekirdek üzerinde ?al??abilmeleri i?in kendisiyle birlikte ?zgür olmayan yaz?l?mlar kullanmaya ?a??rd?. Hatta daha da ileri gidip, teknik ?al??malar?m?z?n toplumsal sonu?lar?n? g?z ?nüne almam?z gerekti?ini s?yleyen mühendis ve bilim insanlar?n? azarlad?. Bu da asl?nda toplumun, atom bombas?n?n geli?tirilmesinden ??kard??? dersi reddetmek demektir.

??renmek ve e?lenmek güdüsüyle ?zgür bir program yazmakta hi? bir yanl?? y?n yoktur. Bu nedenle Linus'un yazm?? oldu?u ?ekirdek, toplulu?umuz i?in ?nemli bir katk?d?r. Fakat bu güdüler, eksiksiz bir sistemin (GNU/Linux) var olu? nedenini a??klayamayaca?? gibi, gelecekteki ?zgürlü?ümüzü güvence alt?na da almayacakt?r. Halk, bunu bilmelidir. Linus'un g?rü?lerini yaymaya hakk? vard?r. Fakat insanlar, s?z konusu i?letim sisteminin, Linus'un g?rü?lerinden de?il, ?zgürlük ideallerinden do?du?unu bilmelidir.

Linus Torvalds'?n ?al??malar?n? GNU olarak nitelendirmemiz yanl?? olmaz m?? (#claimlinux)
Yanl?? olur, dolay?s?yla biz ?yle nitelendirmiyoruz. Torvalds'?n ?al??mas? Linux'tur (?ekirdek). Biz bu ?al??may? GNU Projesi'ne atfetmemeye veya bunu “GNU” olarak nitelendirmemeye ?zen g?steriyoruz. Biz tüm sistemden s?z ederken “GNU/Linux” ad?n? kullanarak onun eme?ini takdir ediyoruz.
Linus Torvalds Linux'un yaln?zca ?ekirdek oldu?u dü?üncesine kat?l?yor mu? (#linusagreed)

Bunu ba?lang??ta kabul ediyordu. En eski Linux sürüm notlar?nda ??yle der: “Linux ile kullan?lan ara?lar?n büyük b?lümü GNU yaz?l?m? olup bunlar GNU copyleft lisans? alt?ndad?r. Bu ara?lar da??t?m?n i?inde yer almaz. Daha fazla bilgi i?in bana (veya GNU'ya) sorun”.

Neden GNU Hurd ?ekirde?ini bitirmiyor, GNU sistemini bir bütün olarak yay?mlam?yor ve GNU/Linux olarak adland?r?lacak soruyu unutmuyorsunuz? (#finishhurd)
Hangi ?ekirde?in kullan?laca??na bak?lmaks?z?n GNU i?letim sistemi i?in takdir istiyoruz.

GNU Hurd'un Linux ile rekabet edebilecek kadar iyi ?al??mas?n? sa?lamak büyük bir i? olacakt?r ve bu a??k?a gerekli de?ildir. Bir ?ekirdek olarak Linux'ta etik olarak yanl?? olan tek ?ey, ayg?t yaz?l?m? blob'unun eklenmesidir; bu sorun i?in en iyi ??züm, blob'lar i?in ?zgür ikameler geli?tirmektir.

Sava? zaten kaybedildi. Toplum karar?n? verdi. Biz de bunu de?i?tiremeyiz. O halde neden hala bunu dü?ünüp duruyoruz? (#lost)
Bu bir sava? de?il. Bir e?itim seferberli?i... Sisteme ne ad verece?imiz, yaln?zca “toplum” taraf?ndan bir anda al?nabilecek tek bir karar de?ildir: Her insan, her kurulu? hangi ismi kullanaca??na kendisi karar verebilir. Ba?kalar?n?n “GNU/Linux” demesini sa?layamazs?n?z, ama sisteme kendiniz “GNU/Linux” demeye karar verebilirsiniz. B?yle yaparak da ba?kalar?n? e?itmeye yard?mc? olmu? olursunuz.
Toplum karar?n? verdi. Biz de bunu de?i?tiremeyiz. O halde “GNU/Linux” dememin ne faydas? var? (#whatgood)
Bu, ya hep ya hi? durumu de?ildir: do?ru-yanl?? bilgiler ?yle ya da b?yle farkl? ki?ilerce yay?l?yor. E?er siz sisteme “GNU/Linux” derseniz, sistemin do?ru ge?mi?ini, k?kenini ve var olma nedenini ??renmeleri konusunda ba?kalar?na yard?mc? olmu? olursunuz. Yanl?? adland?rmay? her yerde tek ba??n?za, bizim düzeltti?imizden daha fazla düzeltemezsiniz, ama yard?m edebilirsiniz. E?er yaln?zca birka? yüz insan, sizin “GNU/Linux” terimini kulland???n? g?rürse, ?nemli say?da insan?, ?ok az ?aba ile, e?itmi? olursunuz. Onlardan baz?lar? da, bu do?ruyu ba?kalar?na yayar.
Sisteme “Linux” desek ve insanlara on dakikal?k bir a??klama ile sistemin ger?ek k?kenini ??retsek daha iyi olmaz m?? (#explain)
E?er ba?kalar?na bu yolla a??klama yaparak bize yard?m ederseniz, ?aban?z? takdir ederiz, fakat bu en iyi y?ntem olmaz. Bu, sistemi “GNU/Linux” olarak isimlendirmek kadar etkili olmayacak ve zaman?n?z? verimsiz kullanman?za yol a?acakt?r.

Etkisizdir, ?ünkü zihinlere yerle?mez ve tabii ki ba?kalar?na iletilemez. A??klaman?z? dinleyen kimi insanlar sizi dikkate alacak, hatta sistemin k?kenine ili?kin do?ru resmi yakalayacaklard?r. Ama kendileri sistemden bahsederken sizin a??klaman?z? ba?kalar?na da aktaracaklar? pek muhtemel de?il. Büyük ihtimalle kendileri de sisteme yaln?zca “Linux” diyeceklerdir. ?zellikle b?yle bir niyetleri olmasa da yanl?? resmin yay?lmas?na yard?mc? olacaklard?r.

Etkisizdir ?ünkü ?ok daha fazla zaman al?r. “GNU/Linux” deyip yazmak günde sadece birka? saniyenizi alacakt?r, dakikalar?n?z? de?il. Bu yolla daha fazla insana ula?ma ?ans?n?z olur. Yazarken ve s?ylerken Linux ve GNU/Linux'u birbirinden ay?rmak GNU Projesi’ne etkili bir bi?imde yard?m etmenin en kolay yoludur.

Baz? insanlar, sisteme GNU/Linux demelerini istedi?inizde sizinle alay ediyorlar. Neden kendinizi bu muameleye maruz b?rak?yorsunuz? (#treatment)
Sisteme “Linux” demek, insanlara sistemin ge?mi?i ve varolu? nedeni hakk?nda yanl?? bir izlenim veriyor. ?ste?imizle alay eden insanlar büyük ihtimalle bahsetti?imiz o yanl?? resmi alm??lard?r. Bizim yapt???m?z ?al??malar?n asl?nda Linus taraf?ndan yap?ld???n? zannediyorlar, bu yüzden de eme?imizin takdir edilmesini istedi?imizde bize gülüyorlar. E?er do?ruyu bilselerdi, muhtemelen gülmezlerdi.

Neden insanlar?n bazen bizimle alay etmesine sebep olan bir istekte bulunma riskini g?ze al?yoruz? ?ünkü bunun genellikle GNU Projesi'ne faydas? dokunan sonu?lar? oluyor. Amac?m?za ula?mak i?in hak etmedi?imiz bir muameleye maruz kalma riskini kabulleniyoruz.

E?er b?yle beklenmedik derecede haks?z bir durumun ortaya ??kt???n? g?rürseniz, lütfen elinizi kolunuzu ba?lay?p oturmay?n. Size gülen insanlara ger?ek tarihi anlat?n. ?stedi?iniz ?eyin dayana?? oldu?unu g?rdüklerinde, birazc?k mant?k sahibi olanlar gülmeyi keseceklerdir.

Baz?lar? sisteme GNU/Linux demelerini istedi?inizde sizi su?luyorlar. Onlar? kendinizden uzakla?t?rarak kaybetmiyor musunuz? (#alienate)
Pek say?lmaz. Sistemi geli?tirmedeki rolümüzü takdir etmeyen insanlar bize yard?m etmek i?in muhtemelen ?nemli bir ?aba sarf etmeyecektir. E?er bunlar, ?zgür yaz?l?mlar yay?nlamak gibi, bizim ama?lar?m?z? ilerletecek ?ekilde ?al???yorlarsa da, bu büyük ihtimalle biz istedi?imiz i?in de?il, ba?ka ilgisiz sebeplerden dolay?d?r. Ayn? zamanda, bizim yapt???m?z ?al??malar? ba?ka birilerine atfetme al??kanl???n? di?er insanlara da a??layarak, ba?ka insanlardan yard?m alma olanaklar?m?z? da sekteye u?rat?yorlar.

Zaten i?birli?i yapmaya pek de niyetli olmayanlar? kendimizden uzakla?t?rmak konusunda endi?e etmenin de bir manas? yoktur. Büyük bir problemi yaymaya devam eden insanlar? k?zd?raca??z korkusuyla bu problemi düzeltmekten geri durmam?z kendi kendimizi baltalamam?z demek olacakt?r. Bu sebeple, yanl?? adland?rmay? düzeltme ?abalar?m?z? sürdürece?iz.

Ne katk?da bulunmu? olursan?z olun, i?letim sisteminin ismini de?i?tirmek me?ru mudur? (#rename)
Biz hi? bir ?eyin ismini de?i?tirmiyoruz. Biz 1983 y?l?nda sistemi duyurdu?umuzdan beri bunu “GNU” olarak isimlendiriyoruz. Yanl?? olan, sistemin ad?n? “Linux” olarak de?i?tirmeye ?al??an insanlar?n yapt?klar?d?r.
?nsanlara sistemi “GNU/Linux” diye isimlendirmelerini dayatmak yanl?? de?il mi? (#force)
?nsanlara bunu dayatmak yanl?? olurdu. Zaten biz de b?yle bir ?eye kalk??m?yoruz. Biz sisteme “GNU/Linux” diyoruz ve sizden de b?yle demenizi talep ediyoruz.
Ni?in bütün sistemi “Linux” olarak isimlendiren insanlar? dava etmiyorsunuz? (#whynotsue)
Dava a?mak i?in yasal zemin yok, fakat biz ifade ?zgürlü?üne inanan insanlar olarak, b?yle bir davran??a girmek istemezdik zaten. Biz insanlardan sisteme “GNU/Linux” demelerini, do?rusu bu oldu?u i?in istiyoruz.
?nsanlar?n sistemi “GNU” diye isimlendirmesini zorunlu k?lacak bir ifadeyi GNU GPL’ye yerle?tirmeniz gerekmiyor mu? (#require)
GNU GPL'nin amac?, ?zgür yaz?l?mlar?n sahipli sürümlerini üretenlere kar?? kullan?c?lar?n ?zgürlü?ünü korumakt?r. Sistemi “Linux” olarak isimlendiren kullan?c?lar?n, ?zgür olmayan yaz?l?mlar? GNU/Linux sistemlerine dahil etmek ya da bu i? i?in ?zgür olmayan yaz?l?mlar geli?tirmek gibi, kullan?c?lar?n ?zgürlüklerini s?n?rlay?c? ?eyler yapt??? do?rudur. Ama yaln?zca sistemi “Linux” olarak isimlendirmek, tek ba??na, kullan?c?lar?n ?zgürlüklerini elinden almaz. GPL'nin, insanlara sistem i?in kullanacaklar? isim konusunda k?s?tlamalar getirmesi uygun olmaz.
?zgün BSD lisans?’nda, California üniversitesi’nin eme?inin takdir edilmesini sa?lamak i?in reklam zorunlulu?u getirilmek istenmesine kar?? ??kt?n?z. ?imdi GNU Projesi'nde kendi eme?inizin takdir edilmesini istemeniz ikiyüzlü bir davran?? de?il mi? (#BSDlicense)
GNU/Linux ismini bir lisans gereksinimi haline getirmek ikiyüzlü bir davran?? olurdu. Biz de bunu yapm?yoruz zaten. Biz sizden sadece hakketti?imiz pay? vermenizi istiyoruz.

Lütfen en az iki farkl? BSD lisans? oldu?unu unutmay?n. Netlik i?in lütfen hangisi oldu?unu belirtmeden “BSD” lisans? terimini kullanmay?n.

GNU GPL'e, insanlar?n sisteme “GNU” demelerini zorunlu k?lacak bir ifade yerle?tirmediniz. O yüzden her ?eyi hak ediyorsunuz. Peki ?imdi ne diye ?ikayet ediyorsunuz? (#deserve)
Bu soru, son derece tart??mal? bir genel etik ?nermeyi do?ru varsay?yor: Buna g?re e?er insanlar sizi kendilerine adil davranmaya zorlamazsa, onlardan istedi?iniz kadar faydalanmaya hak kazanm?? oluyorsunuz. Ba?ka bir deyi?le bu ?nerme, “gü?lü olan hakl?d?r” s?zünü savunuyor.

Umar?z siz de bizim gibi, bu ?nermeye kar?? ??k?yorsunuzdur.

Bir?ok insan?n inand??? ?eyle ters dü?meseniz daha iyi olmaz m?yd?? (#contradict)
Yanl?? yola sevk edilmi? insanlar?n say?s? ne kadar fazla olursa olsun, onlarla beraber yürüyebilece?imizi dü?ünmüyoruz. Umar?z siz de hakikatin ?nemli oldu?una karar verirsiniz.

Biz daha en ba?ta, sahipli yaz?l?mlar?n me?ru ve makul oldu?una duyulan ve pek ?ok insan taraf?ndan payla??lan inanc? reddetmeseydik asla ?zgür bir i?letim sistemi geli?tiremezdik.

?o?u kimsenin, sistemi “Linux” olarak adland?rmas?, bu isimlendirmeyi do?ru k?lmaz m?? (#somanyright)
Biz bir yanl???n popülerlik derecesinin, onu bir hakikat haline getirdi?ini dü?ünmüyoruz.
Sistemi ?o?u kullan?c?n?n zaten bildi?i bir adla ?a??rmak daha iyi de?il mi? (#knownname)
Kullan?c?lar ??renemezler. “GNU/Linux”, “Linux” i?erdi?inden ne hakk?nda bahsetti?inizi anlayacaklard?r. Arada bir “(?o?u zaman hatal? bir ?ekilde ‘Linux’ olarak adland?r?l?r)” eklerseniz hepsi anlar.
Bir?ok insan do?ru-yanl?? tart??malar? ile de?il, neyin kullan??l? oldu?uyla veya kimin kazand???yla ilgileniyor. Onlar?n deste?ini almak i?in farkl? bir yol izleseniz olmaz m?yd?? (#winning)
Neyin kullan??l? oldu?uyla ya da kimin kazand???yla ilgilenmek hayata kar?? ahlak d??? bir bak?? a??s?d?r. ?zgür olmayan yaz?l?mlar bu ahlak d??? yakla??m?n bir ?rne?idir ve bundan beslenmektedirler. Bu yüzden uzun vadede bu yakla??ma boyun e?mek, kendi kendimizi baltalamak demek olacakt?r. Neyin do?ru, neyin yanl?? oldu?unu ifade etmeye devam edece?iz.

Umar?z siz, do?ru ve yanl??? ?nemseyenlerdensinizdir.

YUKARIYA G?T

[FSF logosu] “?zgür Yaz?l?m Vakf? (FSF [Free Software Foundation]), bilgisayar kullan?c?s? ?zgürlü?ünü desteklemek i?in dünya ?ap?nda bir misyon ile kar amac? gütmeyen bir kurulu?tur. Tüm yaz?l?m kullan?c?lar?n?n haklar?n? savunuyoruz.”

KATIL MA?AZA

招财蟾蜍APP 博股金来配资 股票配资平台哪家安全 四川金7乐 3d开机号 宜人配资 篮球比分直播网 pc蛋蛋 太仓1号股票配资网 钱程无忧 牛大人配资 个人应该如何理财投资 聚宝盆配资 pc蛋蛋 雷速体育下载安装|缃戠珯 股票交易一次的成本 北单比分三串一中奖单